Indjana Kuriero

Interesa vivo

Grupo Cooperativo de las Indias

David de Ugarte

David de Ugarte 26 ~ 29a de Septembro de 2014 ~ 0

Postnacia mondo kaj planlingvoj

naciaj flagoj 1863La naciista mondo historie montriĝis malfermita al la planlingvoj. Por Eŭropaj naciismoj, kiuj estis tre influante en la tutmonda nacia difinado, lingvo signifas identecon, nacian identecon. Kaj ĝi estas la bazo de ilia tuta politika perspektivo: nacia konstruado komencas per altrudado de nacia lingvo, kaj nacia ideo ne havas multajn pliajn spacojn por lingvoj en ĝia imaginaro. Praktike, en multaj naciaj movadoj tipa naciisto elspezas grandan parton de lia tempo lernante lian propran lingvon, simbolo de komuneco en la nacia spirito. Fakte, lingvo estas la Sankta Spirito de la iredentaj kulturnacioj de Eŭropo kaj la mondo.

La estonta privatigado de la naciaj lingvoj

ĝeneva kongresoPlanlingva tempo estas ankoraŭ venonta, ĉar post ĉi naciaj epokoj necese venos post nacian tempon.

Ni povas imagu societon kiu enŝlosas naciajn sentojn kaj, kun ili, nacian lingvon en privata spaco, kvazaŭ nacia ŝtatoj faris dum la dudeka centjaro kun religio. Ĝi estis privatigado de la plej granda imaginita identeco en la Historio. Privatigu nacian senton ŝajnas ankoraŭ malfacila sed estas malgranda afero se ni komparas ĝin kun la privatigado de la religioj ke la sekularigo de la Eŭropaj liberalaj konstitucioj signifis post centjaroj de politikoj bazitaj en religiaj kredoj. Fakte, privatigado de la nacia identeco jam komencis.

Rigardo pri lingvo en tiu postnacia societo probable estos praktika al la interezoj kaj necesoj de multaj klasoj de sennaciaj komunumoj. Pro kio postnacia mondo probable ne estos epoko de nurunua internacia lingvo, tamen ĝi havos multajn diversajn lingvojn en malsamaj sociaj spacoj. Imaginu Afrihili kiel transafrika komerca lingvo, Interlingue kiel lingvo de Eŭropaj ludemuloj kaj Toki Pona, KahEsperanto kiel lingvoj de multaj transnaciaj realaj komunumoj kaj kooperativoj.

Do, se mi devas imagu plenan postnacian mondon mi imagiĝos nin parolanta kvar aŭ kvin malsamajn planlingvojn, kvazaŭ hodiaŭ normalaj taivananoj parolas ĝis ok historian lingvojn de ilia insulo.

Manuel Ortega

Manuel Ortega 95 ~ 24a de Septembro de 2014 ~ 0

La respondoj troviĝas en la mapoj

mapojKvankam nun la mapoj estas ĉiutagaĵo, ĝis la enrompo de la presarto ili estis raraĵo. Kiel la speguloj, ili estis ekzotaj kaj multekostaj, rara privilegio de la reĝoj kaj la senjoroj, trezoro ne alirebla por la plebo.

La inventaĵo de Juan Gutenberg revoluciis la mondon kaj demokratiigis la aliron al la scio kaj la mapoj ekestis parto de kultura trezoro pli kaj pli alirebla por ĉiuj. En la Latina lingvo «mappa» signifas nenion alian ol tukon kaj tio originas el la uzo de tolopecoj sur kiuj oni desegnis la unuajn figurojn de la Tero. Fojfoje tiuj ĉi tukoj estis tre longaj kiel ekzemple la unuaj kartografiaj Romiaj mapoj kiuj prezentis la vojojn kaj eblajn itinerojn de la armeoj.

La mapoj estas periloj, ili estas lingvo per kiu oni povas transdoni ideojn kaj prezenti diskursojn. Tial plej multaj respondoj troviĝas en la mapoj. Sed kio pri la demandoj kiuj naskis ilin? La mapoj kiel kiu ajn komunikilo estas nek senintecaj nek sensignifaj. Eblo kaj neeblo foje dependas de la mapoj kiujn ni posedas kaj je kiuj ni kredas.

Mapoj, teritorioj kaj limoj

mars-one-hollandĈu eblas koloniigi la lunon? Ĉu la flosantaj urboj proponitaj de la projekto Seasteading estas realigeblaj? Por respondi al tiuj ĉi demandoj nepre ni devas helpi nin de la mapoj por informiĝi pri la karakterizaĵoj de tiuj novaj teritorioj.

Sed la mapoj ne nur povas helpi nin kompreni kaj konkeri fizikajn teritoriojn. La alveno de la Interreto estigis novajn spacojn kies mapoj kaj limoj estas tute aliaj. Mapoj kie proksimeco kaj distancoj eskapas de la geografiaj limigoj.

la difino de proksimeco transiras el tio geografia al tio lingva: du landoj kundividas landlimon nur okaze ili kunposedas lingvon. La mapo de la mondo estas redesegnata surbaze de tiuj ĉi aksoj: Komercanto en Londono troviĝas pli proksime de siaj kolegoj en Novjorko ol de tiuj en Frankfurto, kaj programisto en Sidnejo troviĝas pli proksime de siaj sampostenuloj en Vankuvero ol de tiuj en Tajpeo

Fine ĉio koncernas mapojn kaj eĉ ilia ne-ekzisto por novaj teritorioj aŭ spacoj estas granda ŝanco por kartografoj pretaj mapigi kaj krei novajn mondojn. Kiuj estas viaj mapoj? Je kiuj mapoj vi kredas? Respondoj al jenaj demandoj difinos vian mondon.

María Rodríguez

María Rodríguez 6 ~ 20a de Septembro de 2014 ~ 0

Acorn

acorn_RICE_01Ĉi-somere, ni ricevis neatenditan viziton. Ne temis pri senaverta alveno, sed ni atendis nur diplomatian viziton kaj fine ĝi estis semajnfino de interesaj konversacioj. La vizitinto nomiĝas Paul, same al la polpo Paul, kaj li estas membro de Acorn, kampara komunumo en Virginia (Usono) kun 30 membroj kiuj kundividas vivmanieron, laboron kaj enspezojn.

Nenion alian ni sciis pri li kiam li alvenis por pasigi kelkajn tagojn kun ni, post kontakti nin dank’ al la entrepreno de tradukistoj kiu unufoje faris tradukon al la Hispana por li. Li vojaĝis tra Eŭropo por konatiĝi kun malsamaj tipoj de kooperativaj kaj komunumaj spertoj. Dum lia vizito estiĝis la ideo intervjui lin. Malmultajn tagojn antaŭ ni finis traduki ĝin, ĝi jam montriĝis altvalora, kaj ĝi denove memorigis nin pri niaj konversacioj de tiuj tagoj.

acorn_01Acorn naskiĝis sub patroneco kaj financhelpo de alia proksima komunumo, Twin Oaks, pli granda kaj pli malnova (ĝi estis fondita en 1967). Ambaŭ komunumoj membras en la Federacio de Egalecamaj Komunumoj (FEC) de Usono, kiu senĉese kreskas per novaj membroj.

Lia unua aserto kiu kaptis nian atenton estis la respondo de Paul al la demando pri kiel kreskas la komunumoj de la Federacio. «Ni reklamas en gazetoj», li respondis al ni, «kaj homoj alvenas». Ili havas provperiodon. Dum ĉi tiu periodo la vizitantoj taksas ĉu ili efektive ŝatas tiun vivmanieron kaj la jam ekzistantaj membroj ankaŭ taksas kunvivadon kun vizitantoj. Prijuĝo de la aspirantoj devas kontroli esence ĉu la aspiranto estas danĝera frenezulo kaj ĉu li havas la necesan laborritmon.

acorn_01La vivo en ĉi tiuj kamparaj komunumoj estas rigora kaj estas malfacile kolekti fruktojn de la tero eĉ se granda (kaj la bieno de Acorn estas grandega). La konkero de ilia ekonomia stabileco estis epopea, sed nun, Acord perlaboras sufiĉan monon kaj produktas sufiĉajn nutraĵojn por vivi dece kaj disdoni egalan parton de la monata profito al ĉiuj membroj. La enspezoj originas el la terkultivado, la bruto-bredado (kion ili ankaŭ konsumas), la produktado de ekologiaj tradiciaj semoj kaj la jara okazigo de la Heritage Harvest Festival, agrokultura festo en Monticello, la fama farmobieno de Thomas Jefferson.

acorn_01La membroj de ĉi tiu komunumo estas pli multe orientitaj al anarkiismo kaj ili decidis vivi kundividante hejmon, laboron kaj enspezojn kun homoj kiu pensas simile al ili. La taskoj distribuiĝas malstrikte kaj ĝi havas minimuman organizadon. Kelkaj membroj preferas fari ĉiam la saman taskon kaj aliaj preferas ŝanĝi. Ĉiuj kiuj restas bone konscias pri tio ke kio gravas ne estas la horaroj kaj ke la vivtenado de ĉiuj dependas de bone farita laboro. Neniu kontrolo estas necesa.

Paul, ekzemple, preferas ne fari agrokulturan laboron (li jam devis fari ĝin por pagi siajn universitajn studojn kaj tio estis sufiĉa, li diris al ni) kaj li okupiĝas pri la demarŝoj, loĝistiko, publikaj rilatoj kaj integrigo de novaj membroj. Lia lasta tasko estis konstrui novan loĝejon. Li ne konstruis ĝin propramane, sed li estis komisiita realigi ĝin, kvankam ja ĉiuj partoprenis (ĉiuj membroj faris) en la kontrulaboroj. Por kelkaj taskoj oni devis dungi spertajn laboristojn.

acorn_01Lia venonta laboro estos krei urban komunumon en Vaŝingtono ne tre for de Acorn. Por li estas granda defio. Li estas responsulo pri publikaj rilatoj, tial li faras prelegojn pri Acorn kaj la komunuma movado kaj li partoprenas en diversaj eventoj. Li rakontis al ni ke kiam li devas refuti la kliŝojn kaj antaŭjuĝojn kiujn la homoj kutimas havi pri ĉi tiuj tipoj de komunumoj, li vere malamas aŭskulti la aserton pri tio ke ĉi tiuj komunumaj spertoj nur funkcias en kamparaj medioj, kie neniu volas vivi.

Nun Paul volas pruvi ke komunumoj ankaŭ povas funkcii en modernaj kaj grandaj urboj. Komence, la pioniroj de Vaŝingtono laboros kiel sendependaj laboristoj aŭ por fremdaj entreprenoj kaj ili komune kundividos salajrojn kaj aliajn enspezojn. La sekva paŝo estos krei komunuman kompanion kiu estu daŭripova.

acorn_01Oni ofte konfuzas ĉi-tipajn kamparajn komunumojn kun la eko-vilaĝoj. Paul atentigis nin pri la fakto, ke ili malmulte similas unu la aliajn. Proprieto de la tero multfoje ne estas kooperativa, sed ĝi estas kooperativo de proprietuloj. Nur kelkfoje la produktado estas komune farita kaj preskaŭ neniam la enspezoj estas kundividitaj. Plie la produktoj de la eko-vilaĝoj multfoje estas turismaj servoj kaj trejnkursoj, tial la troveblaj homoj en la eko-vilaĝoj plej ofte estas nur portempaj vizitantoj.

Kaj laste la graveco de la nomoj. La eko-vilaĝoj estas lokoj kie la prizorgo de la naturo estas esenca parto. Sed tio ne estas senkosta: ili reduktas emisiadon de karbona dioksido per malaltigo de la konsumado kaj favoras izolecon. Ekzemple, ili normale ne havas retkonekton, aŭ ĝi estas disponebla nur en limigitaj spacoj. Ankaŭ multfoje vegetaranismo aŭ veganismo estas devigaj.

acorn_01En komunumoj kiel Acorn, tamen, malgraŭ ili volas esti medie daŭripovaj, labori por la reakiro de lokaj semoj kaj uzi ekologiajn sterkaĵojn, en la centro de ilia funkciado estas la egaleco, anarkiismo kaj ĉefe, la postvivado de la komunumo. En Acorn estas sendrata reto, poŝtelefonoj, tablo-komputiloj, elektronikaj libroj, kablotelevido, aŭtoj, agrokulturaj veturiloj, tolaĵ-sekigiloj, industriaj fornoj, komputiloj, miksiloj, panrostiloj, ktp. Ili ankaŭ havas cerealokampojn, ĝardenojn kaj frukto-ĝardenojn, bovinojn, kaprinojn, kokidojn, anasojn kaj hundojn. La vero estas ke ĝi estas sufiĉe interesa miksaĵo.

at Acorn Community Farm in Mineral, Calif., on Friday, April 4, 2014.Krom la ĉiutaga laboro, la komunumaj okupoj varias kun la paso de la tempo kiel en iu ajn familio aŭ grupo de amikoj. Paul rakontas ke nun la modo estas ludi flugpilkon, antaŭe estis ludi tablofutbalon, kelkfoje estis danci, kartludi aŭ spekti la televidserion «Ludo de Tronoj». Sed ili ja komprenas ke por atingi ilian ĉefan celon -la postvivado de la komunumo- ili devas garantii bonstaton por ĉiuj membroj kaj ĉi tio estas atingebla pero altigo de la produktado kaj sekvi de la enspezoj. Nenia malkreskemo.

acorn_01Alia karakterizaĵo de Acorn kiun ni ŝatas, estas la bildogalerioj en ilia blogo. Ili estas belegaj, kaj ankaŭ bona maniero kompreni kiaj estas kaj kiel vivas la membroj de Acorn. En tiu ĉi afiŝo mi prezentas kelkajn el ili.

David de Ugarte

David de Ugarte 26 ~ 15a de Septembro de 2014 ~ 4

Esperanto kaj Go-ludo

bruno_rugerBruno Rüger estis la unua granda aktivisto de la Go-ludo en Germanio. Lia nelacigebla agado dum la malfacilaj dudekaj kaj tridekaj jaroj vivtenis la unuan Eŭropan revuon pri Go-ludo kaj gvidis al la naskiĝo de la germana federacio. Aŭtoro de la unua instrucela tekstlibro por komencantoj kaj preskaŭ plia dekduo da libroj pri la ludo, en la ne malpli malfacilaj jaroj de la malvarma milito -kiam praktike la tuta literaturo pri Go-ludo en la germana estis bruliĝinta dum la bombardoj kaj la lando estis dividita en du intermilitantajn ŝtatojn- li ekhavis la kuraĝon por rekomenci kaj antaŭenpuŝi la ludon en la tiam ĵus fondita Germana Demokratia Respubliko. Je sia morto en 1972 li ja rajtus parafrazi Bismarck per jenaj vortoj:

Mi surseligis la Go-ludon en Germanio kaj ĝi pruvis ke ĝi povas rajdi sola

Tio kion la omaĝoj kaj biografioj en la Interreto ĝenerale ne rakontas, estas kiel li atingis la ludnivelon necesan por venki al Emmanuel Lasker mem jam en lia unua partio en epoko dum kiu preskaŭ ne ekzistis referencoj kaj la izoleco de la Eŭropaj ludantoj estis tiom granda ke ili devis fabriki siajn proprajn tabulojn. Estas konate ke li sukcesis ekhavi unuarangan japanan literaturon kaj korespondi kun japanaj majstroj ekde la komencoj de la dudekaj jaroj. Sed tiuj ĉi lastaj ne parolis la germanan kaj li ne parolis la japanan. La misteron solvas la propra Rüger en membiografia notico: Li lernis Esperanton en la dekaj jaroj kaj per la korespondaj Esperantistaj retoj li renkontis konatan amatoran japanan ludanton, la doktoro Tsutsumi.

Sakata EioĜi estas la unua referenco kiun ni havas pri la rilato inter Esperanto kaj la Go-ludo en la unuaj jaroj de la disvastiĝo de la ludo en Okcidento. Sed se ni iom serĉas ni trovos ke multaj el la eminentuloj pri kiuj ni legis en tiu ĉi serio, de Alan Turing, entuziasmulo pri la sintezaj lingvoj, aktive parolis la lingvon de Zamenhofo.

Sed se la Monda Milito malfruigis plurajn jardekojn la disvastiĝon de la Go-ludo en Eŭropo, la subpreno de Esperanto fare de la totalismaj reĝimoj havis sekvon eĉ pli ĝisradike detruan. Kaj se la Go-ludo plu ĝuis ioman disvolviĝon en Usono kaj profitis el la literatura eksplodo de la 68-aj jaroj, Esperanto ĉiam estis fenomeno fundamente Eŭropa kaj la spirito en Francio dum la sepdekaj kaj okdekaj jaroj, markita de la kontraŭutopia tradicio de la Marksismo kaj maksimumismo de la socia revolucio, ne plu diskutis lingvan demokration.

La rerenkontiĝo

invito al go ludoSed estis loko kie Esperantismo ja disvolviĝis post la milito: Japanio. Frue enkondukita de intelektaj kaj progresismaj medioj, la Esperanta movado, plej aktiva en Tokio kaj Kioto, engaĝis unuafoje pli ol unu milon da personoj en la dua duono de la kvindekaj jaroj.

En 1979 naskiĝas la «Japana Esperanto Go Asocio» antaŭenpuŝita de Emori Minosuke, aŭtoro de la unuaj libroj pri Go-ludo verkitaj originale en Esperanto: «Invito al Go-ludo» (ankaŭ disponebla papere) kaj «Fundamento de Taktiko kaj strategio en Go-ludo».

Fundamento de taktiko kaj strategioLa asocio baldaŭ estigas la «Internacian Go-Asocion» kun 150 membroj dise tra 28 landoj, kiu plu ĝis nun publikigas jaran bultenon. Baldaŭ ili komencis prilabori terminaron surbaze de kiu oni eldonis ilustritan vortaron kaj ampleksan specialiĝinda vortaro kun 400 terminoj.

Spite ne grandan aktivecon en la Interreto, la laboro de la kerna origina grupo postlasos gravan pedagogian heredaĵon kiu inkluzivas la tradukojn de du libroj de la majstro Sakata Eio: «Facila Formaciado» kaj «Vivo aŭ morto», dank’ al kio la Go-ludo estas la ludo kun pli da publikaĵoj en Esperanto kio elmontras grandan fidelecon al la moto de la grupo «Go-on per Esperanto, Esperanton per Go-o».

Go-ludo en la Universala Kongreso de EsperantoDank’ al tiu frua antauenpuŝo, la alveno de la Interreto al la Esperantismo en la sojlo de la nova jarcento faciligos la aperon de novaj iloj por baza lernado, novaj grupoj de lernantoj ligitaj al virtualaj partiserviloj, terminaroj, dissendolistoj kaj literaturaj referencoj.

Iom post iom ambaŭ mondoj proksimiĝas denove, oni denove goludos en Esperanstistaj kongresoj kaj aperos novtipaj konektantoj, personoj kiel Russ Williams, ofta vizitanto de Esperantistaj kongresoj kaj Goludaj turniroj, kiu organizas siajn somerojn surbaze de ambaŭ pasioj.

Konklude

1909 Universala KongresoKaj la Go-ludo kaj Esperanto estis parto de la kulturo de la klera Eŭropo antaŭa al la Granda Milito: malferma al novaj aferoj, fascinita de la surpriza japana disvolviĝo kaj la rafiniteco de la aziaj kulturoj. Ĝi estas epoko en kiu optimismo kaj la progresismaj ideoj komencas alfronti la mallumon de la novaj totalismoj, sed en kiu la fido je la estonteco ŝajnis ankoraŭ neŝancelebla. Detruitaj de la monda milito, la persekutoj kaj la malvarma milito, ambaŭ medioj, ĝis tiam tre interplektiĝintaj, reduktiĝas kaj devas lerni fariĝi retoj.

Estos tiu profunda komunuma sperto kio, dank’ al la Interreto, donos al ili novan vivon sub novaj formoj. Mi konas neniun Goludanton kiu pensu la ludon kiel alternativon al la iama ĉieesta hegemonio de la ŝakludo, sed ili trovas en la ludo ilon por disvolvi lertecojn, memkontrolon kaj valorojn; simile, kiel ni kaj ne malmultaj vidas Esperanton kiel bonegan komunuman ilon, sendepende kaj de ties institucia rolo kaj de la socia kosto de la angla kiel falsa «lingua franca».

Esperanto kaj la Goludo plu estas disponeblaj, kiel liberaj kulturaj iloj, pretaj por tiuj ni kiuj volas uzi ilin por konstrui niajn proprajn kuntekstojn.

Manuel Ortega

Manuel Ortega 95 ~ 14a de Aŭgusto de 2014 ~ 10

Pasporta Servo kaj la Eŭropo de la kundivido

DSCN0411Post nia restado en Tuluzo ni daŭrigis nian vojaĝon al aliaj Eŭropaj urboj: Nia esplorvojaĝo al la Eŭropo de la kundivido. En ĉiuj urboj ni gastis ĉe Esperantistoj dank’ al Pasporta Servo, laboris en oficejoj de samloka laborado, prelegis pri nia vojaĝo kaj ĝuis nenombreblajn interesajn konversaciojn. Dank’ al tiuj konversacioj nia vojaĝo pli kaj pli riĉiĝis kaj kreskis tempe kaj enhave.

DSCN0410Post Tuluzo ni vizitis Parizon kie ni prelegis en la sidejo de Espéranto Paris Île-de-France. Fine de la prelego ni daŭrigis la konversacion kun la ĉeestantoj, en la sidejo kaj poste en proksima restoracio, pri la kundivida ekonomio, pri la graveco de la libera programaro kaj pri la defioj kaj limoj de la mondo de la Interreto kaj la distribuitaj retoj. Alia temo pri kiu ni parolis dum nia konversacio estis la Esperantaj terminoj por la servoj kaj fenomenoj de la kundivida ekonomia, fakte ĉu la termino «kundivida ekonomio» mem estas bona? Pluraj el la ĉeestantoj kontribuis per aliaj eblaj terminoj kaj fine «e-kun-um-i» estis unu el la plej ŝatataj. Plej granda helpo ĉi-kampe estas la laboro de Le Monde diplomatique en Esperanto kaj ĝia artikolo «Posedi aŭ kundividi?».

DSCN1646En Parizo ni vizitis kaj laboris kelkajn tagojn en Numa kie ni konatiĝis kun Charlotte Boutier kiu amplekse informis nin pri la historio kaj celoj de Numa. Ankaŭ en Parizo ni ĝuis la okazon, dank’ al la elpaŝoj de Didier Loison, vespermanĝi en la ateliero Zinzolin kaj konatiĝi kun Irena Havlicek. Dum tiu vespermanĝo la konversacion ĉefe nutris la demando: Ĉu eblas kunlaboro inter asocioj kaj entreprenoj?

Post Parizo ni vizitis Antverpenon kie ni prelegis en la sidejo de FEL okaze de la vendredaj kunvenoj de la klubo «La Verda Stelo». Plian fojon nia konversacio post la prelego estis pleje interesa kaj ni longe babilis pri la ekonomiaj modeloj de la libera programaro. En Antverpeno ni vizitis la oficejon de Indian Caps por renkontiĝi kun Matthias Levrie.

DSCN1655

De Antverpeno ni vojaĝis al Roterdamo por viziti la oficejon de Creative Factory kaj du tagojn poste ni plu vojaĝis al Berlino. Nun ni troviĝas en Pollando, en Bydgoszcz, kie ni pasigos plurajn semajnon kaj planas detale afiŝi pri nia vojaĝo, spertoj kaj renkontiĝoj en la Eŭropo de la kundivido. Sed antaŭ ĉio kaj prioritate ni volas sendi niajn plej sincerajn dankojn al Poór Veronika, Baptiste Darthenay, Sylvie Roques, Christine Vidotto, Dennis Keefe, Floréal Martorell, familio Cash, Didier Loison, Aj Nouri, Guido Van Damme, Roy McCoy, Fabien van Mook, Dennis Bemmann kaj al ĉiuj kiuj helpis nin dum nia vojaĝo.

DSCN1275

DSCN0071

Koran dankon!

Mayra Rodríguez Singh

Mayra Rodríguez Singh 1 ~ 14a de Julio de 2014 ~ 5

Unuaj tagoj en Tuluzo

Dum julio ni laboros en Tuluzo por la plenumo de Eŭropa projekto. Nia unua laborsesio okazos merkrede sed ni jam de kelkaj tagoj estas en Tuluzo. Ni alvenis al Tuluzo pasintan ĵaŭdon kaj vendrede ni ĝuis nian partoprenon en la Tuluza monata manĝo-klaĉo. Bongustaj salatoj, fromaĝoj, salikokoj spicitaj per kareo kaj precipe interesaj konversacioj kiuj daŭre fruktodone ŝvebas en nia kapo. Dankon al ĉiuj pro la gastamo.

mangxo-klacxoDSC04155DSC04163DSC04186

Manuel Ortega

Manuel Ortega 95 ~ 12a de Januaro de 2014 ~ 8

La limoj de la reta mondo

revuo esperantoEn septembro de la jaro 2003 mi komencis lerni Esperanton. Ekde tiam mi estas fidela leganto de esperantlingvaj literaturo kaj periodaĵoj ĉu retaj ĉu paperaj. Mi voris grandan parton de la esperantlingva literaturo legebla rete dank’ al «OLE», granda reta datenaro pri la Esperanta literaturo. Mi senĉese, senfine kaj senhalte trafolumis la ttt-paĝojn de «OLE» kaj daŭre de tempo al tempo vizitas ĝin cele al priesploro de ĝiaj plej freŝaj aldonaĵoj. En la papera mondo mi, dum la lastaj jaroj, scivoleme sekvis la evoluon de «La Ondo de Esperanto» kaj «Monato» kaj mi estis unujara abonanto de la revuo Esperanto, oficiala organo de Universala Esperanto-Asocio.

Pasintjare mi reinteresiĝis pri la revuo Esperanto post la publikigo de la informo pri la ŝanĝo de redaktoro. Plie la redaktoran postenon transprenis nia bona amiko Fabrício Valle. Fine de decembro aperis kaj libere elŝuteblis la unua numero de la revuo sub lia redaktado. En la enhavo de la unua numero mi trovis novaĵon kiu aparte kaptis mian atenton kaj intereson: la Esperantista ekonomio.

Kio estas la Esperantista ekonomio?

intraespo-300x122Intraespo, Monda Organizo por la Disvolvado de la Esperantista Ekonomio, difinas ĝin tiel,

Oni difinas Esperantistan ekonomion kiel la aron de ĉiuj ekonomiaj aktivaĵoj en kiuj la internacia lingvo Esperanto ĉu rekte, ĉu nererekte, rolas kiel laborlingvo

Alivorte la Esperantista ekonomio difinas spacon en kiu eblas fari ekonomiajn interŝanĝojn dank’ al la posedo de komuna lingvo. Sekve ĝi estas plia merkato en la novaj mapoj de la reta mondo, tio estas, la mondo naskiĝinta el la alveno de Interreto kaj ĝia nova reta topologio.

Tiu ĉi difino sendube starigas plurajn demandojn, debatojn kaj priesplorindajn temojn pri la Esperantista ekonomio kaj pli ĝenerale pri la rilato inter lingvoj kaj ekonomio. Ja temas pri vasta esplortemo, sed mi ŝatus ĉi-sube enkonduke prezenti du aspektojn: la influo de la lingvoj en la ekonomia aktivaĵo kaj la difino de proksimeco en la reta mondo.

Influo de la lingvoj en la ekonomia aktivaĵo

nuevas fronterasLa ekonomia aktivaĵo estas nenio alia ol la aro da transakcioj kaj interŝanĝoj inter ekonomiaj agantoj. La plenumon de tiuj transakcioj kaj interŝanĝoj oni realigas surbaze de komuna interkonsento rilate la prezon kaj la karakterizaĵojn de la varo aŭ servo komercata, kaj la kondiĉojn de la transakcio. Por la alveno al tiu interkonsento vendanto kaj aĉetanto devas interkomunikiĝi, kio eblos nur se ambaŭ agantoj posedas komunan signosistemon: jen la rolo de la lingvoj en la ekonomia aktivaĵo.

Sekve la lingvoj influas sur la transakcikostoj rilataj al la kapablo de komunikado kaj kompreno inter la malsamaj agantoj. Plie la lingvoj influas sur la konsumkostoj por la aĉetantoj. Ekzemple, necesas lerni la germanan por konsumi germanlingvan literaturon.

Tial la unua plej proksima merkato por ni ĉiuj estas tiu disvolviĝanta en nia denaska lingvo ĉar ni jam regas la lingvon uzatan por pridiskuti la interkonsentojn necesajn por la ekonomia aktivaĵo. Male se ni volus komenci vendi niajn produktojn aŭ servojn en merkato disvolviĝanta en lingvo malsama al nia denaska lingvo ni devus komence pagi la kostojn – monajn aŭ tempajn – por aliri la novan lingvon aŭ pagi la kostojn de la tradukservoj.

La rolo de la lingvoj en la ekonomia aktivaĵo ne estas ĵusa eltrovaĵo. Do, Kiu estas la novaĵo? kial plurlingvismo kaj lernado de lingvoj pli kaj pli fokuse prezentiĝas en la difino de la merkatoj kaj la internaciiĝo de la entreprenoj?

Proksimeco kaj la novaj mapoj de la reta mondo

Ĉu lingve aŭ geografie proksima? La distancoj de la reta mondo neniom rilatas al la geografio. Clay Shirky prezentis tre trafan novan difinon de proksimeco en sia artikolo «lingvaj retoj».

la difino de proksimeco transiras el tio geografia al tio lingva: du landoj kundividas landlimon nur okaze ili kunposedas lingvon. La mapo de la mondo estas redesegnata surbaze de tiuj ĉi aksoj: Komercanto en Londono troviĝas pli proksime de siaj kolegoj en Novjorko ol de tiuj en Frankfurto, kaj programisto en Sidnejo troviĝas pli proksime de siaj sampostenuloj en Vankuvero ol de tiuj en Tajpeo

La lingvoj difinas la novajn limojn de la mapoj de la reta mondo. Estas tempo por la magio de la diasporoj kaj la iniciatoj kapablaj starigi pontojn inter la novaj limoj.

Kio estas «la Indjoj»

David de Ugarte26 ~ 16a de Septembro de 2014 ~ 0

La unua TEDx-prelego en Esperanto, nun kun subtekstoj en pluraj lingvoj

Post du jaroj da atendado, finfine estis aprobitaj la subtekstoj kaj en Esperanto kaj en la Hispana de la prelego kiun mi faris antaŭ du jaroj dum la evento TEDxMadrid kaj kiu estis la unua en Esperanto. Aferoj de la centralizitaj servoj kiel Amara, sendepende de kiom kunlaborcelaj ili estas.

Ĝi estis mia unua TED-prelego, estis malfacilaj tagoj kaj mi estis tre nervoza, sed mi kredas ke mi sukcesis prezenti kun ioma klareco la valoron de la sintezaj lingvoj kaj nian korinklinon al Esperanto. Kvankam «iom malfrue» mi esperas ke vi ĝuu la prelegon kaj ke vi kunhavigu ĝin kun viaj amikoj se ĝi montriĝas interesa al vi.

Manuel Ortega95 ~ 15a de Septembro de 2014 ~ 1

Ampelmännchen, la plej bona ambasadoro de Berlino

trafiklumuloAmpelmännchen, la simpatia etulo de la berlinaj trafiklumoj, antaŭ nelonge fariĝis 50jaraĝa kaj iom antaŭe ĝi fariĝis parto de la publika havaĵo. Tiu ĉi sindona laboranto estas la plej bona ambasadoro de Berlino. Ĝi kaptas nian atenton per nova rakonto pri Berlino kaj eskapas de la tradiciaj enuaj suveniroj. La pristudo de la historio de la berlina trafiklumululo proksimigas nin al la historio de la trafiklumaj simboloj. Sed eĉ pli grave, nia berlina trafikluma amiko starigas la demandon pri kiel sin rakontas la urboj kaj kiuj estas iliaj ambasadoroj.

Sirenoj, gigantoj, arkpafistinoj, Neptuno, flutistoj certe estas bonaj ambasadoroj kaj iliaj rakontoj kaj historioj helpas familiariĝon inter la vizitantoj, loĝantoj kaj la urboj. Sed kio mankas al ili? Kiu estas la sekreto de Ampelmännchen? La respondo al tiuj ĉi demandoj estas «proksimeco»: Ampelmännchen ja akompanos vin en Berlino kaj transiri la stratojn helpe de la verdulo sur la trafiklumoj estos plia atrakciaĵo de via vizito.

Manuel Ortega95 ~ 10a de Septembro de 2014 ~ 2

Toruń, la mezepoka urbo kun verdaj juveloj

Torun_Merian_1641Toruń, la naskiĝurbo de Koperniko, regalas siajn vizitantojn per tempa vojaĝo al la Mezepoko. Jen kiel Teresa Nemere prezentas al ni la urbon.

Pro historio, arkitekturo kaj pitoreska situo ĉe la bordo de Vistulo, la urbo Toruń estas unu el la plej interesaj urboj en Pollando. Ĝi allogas multajn turistojn. La plej ofte vizitata objekto en Torun sendube estas muzeo pri Nikolao Kopernik, la granda astronomo, kiu naskiĝis en la urbo. La muzeo, aranĝita en du tipaj torunaj mezepokaj-loĝdomoj, prezentas panoramon de diversaj interesiĝoj kaj okupoj de la granda renesanca scienculo, ĝenerale konata en la mondo nur kiel astronomo. Oni trovas tie rarajn ekzemplerojn de liaj verkoj kaj diversajn omaĝmemoraĵojn pri li.

Ĵus pasintan aŭguston, dum nia esplorvojaĝo al la Eŭropo de la kundivido, ni havis la okazon bone konatiĝi kun Pollando kaj Toruń fine rezultis unu el niaj plej agrablaj kaj mirindaj eltrovoj. Sed ne nur la reveno al la Mezepoko kaj la aventuroj de la renesanca scienculo ravis nin. Ni pleje ĝuis la urbon dank’ al la akompano de Kinga Nemere kiu gvidis nin al la malkovro de la verdaj juveloj de Toruń. Ni vizitis la Kopernik-muzeon kie ni spektis en Esperanto son-bildan spektaklon ĉe makedo de la urbo kaj poste ni iris viziti la Etnografian Muzeon. En la Etnografia Muzeo atendis nin Maria Pokrzywnicka kiu en la Z-lingvo ĉiĉeronis nin tra la muzeo kaj detale rakontis al ni pri la diversaj ekspoziciaĵoj.

Mayra_Maria_etnografiamuzeo Mayra kaj Kinga antaux la oblikva turo

Manuel Ortega95 ~ 7a de Julio de 2014 ~ 3

La lingvo plej parolata en la mondo estas la «ne-angla»

bla_blaEn multaj konversacioj pri la disvastiĝo de la lingvoj kaj la uzo de la angla kiel lingua franca ni renkontas la aserton, ke la angla estas la plej parolata lingvo en la mondo. Gravas memorigi ke la realo estas tute alia. La plej parolata lingvo en la mondo estas la «ne-angla», tio estas, la ceteraj lingvoj. La nombroj kaj elcentoj, troveblaj en «The World Factbook», klare prezentas tiun ĉi realon. Prezentinte tiun ĉi fakton, endas emfazi, ke preter la nombroj kaj elcentoj la diskutindaj punktoj pri la supero de la lingvaj barieroj kaj la adopto de lingua franca estas aliaj. Ni parolas pri la rentoj kaj povostrukturoj povigitaj de la adopto de nacia lingvo kiel lingua franca, ĉi-okaze la angla, kaj pri la limigoj trans supraĵaj interagoj.

La funkcia angla, kiel ĉia ĵargono, montriĝas utila por supraĵaj interagoj, ekzemple kiam kelnero en kafejo de Antaljo priskribas al vi la vidon al la maro kiel „very nice” (tre belan). Ĝi atingas siajn limojn en la kunteksto de universitata instruado, intelekta funkcio supera, kiu mobilizas plene la lingvajn kapablojn. Ĉar oni havas tre malofte la saman nivelon de nuancigo kaj de precizigo en lernita lingvo ol en sia gepatra lingvo. Tiu fera leĝo de lingva kompetento konfirmiĝas eĉ en landoj famaj pro sia kono de la angla lingvo.

las Indias24 ~ 20a de Septembro de 2012 ~ 0

Nova epub-a polurita versio de la Indjana Manifesto pretas

Ni ĵus publikigis novan epub-an poluritan version de nia verkaĵo «La samtavolana produktadomaniero: indjana manifesto». Ni daŭre preparas ĝian tradician paperan eldonon kaj ni esperas organizi publikan prezenton en Septembro aŭ Oktobro. Ni multe dankas al tiuj kiuj prikomentis ĝin kaj antaŭdankas novajn komentojn kaj demandojn.

David de Ugarte26 ~ 19a de Septembro de 2012 ~ 0

Surprizoj

Mi alvenas al la hejmo kaj mi trovas ke Huffington Post atribuas al mi vortojn kiujn mi neniam diris pri Esperanto. Ne estas grava ĉar probable mi estus en konsento… sed mi bedaŭras la maltrafon kiam la revuo Yorokubu, kaj ni mem, jam publikigis la tutan tekston de la prelego Hispane, Esperante kaj Angle. Cetere, ĉar multe da homoj demandis pri la oficiala videaĵo de la prelego, iu tre laboris por fari ne oficialan eldonon de la elsendfluo, kiu jam atingis preskaŭ 300 vizitojn. Mi plenas je samtavolana fiero, dankon! Baldaŭ la oficiala eldono aperos, certe ĝi havos pli bonan sonon, pli klarajn bildojn kaj subtitolojn en diversaj lingvoj… sed tia ne oficiala eldono, pro ĝia signifo kaj pro la laboro kiun ĝi bezonis por esti farita, ĉiam estos la plej grava por mi.

las Indias24 ~ 17a de Septembro de 2012 ~ 1

Urĝa voko al la esperantistoj

Post prelegi, nun malfermiĝas la plej grava diskonig-ŝanco pri Esperanto kadre de la ĉi-jara TEDxMadrid. Hodiaŭ la videaĵo de la prelego estos publikigita de la organizantoj de TEDxMadrid. Ĝi estos poste alŝutita al la jutuba konto por TEDx-prelegoj kaj tiam alirebla al tradukemuloj. Nun, havi la unuan TEDx-prelegon en Esperanto subtekstigitan al la plej granda nombro da naturlingvoj estas nia sekva celo. Se vi volas helpi, se eblas al vi traduki ĝin al novaj lingvoj… bonvolu registriĝu en Amara kaj informiĝu pri la konsiloj por tradukistoj. Ni sciigos al vi pri la alŝuto de la videaĵo kaj pliaj detaloj por la tradukado per komentoj al tiu ĉi afiŝo. Okaze estas utila al vi jen la originala teksto en Esperanto, kaj niaj neformatitaj tradukoj al la Hispana kaj la Angla.

Statistikaĵoj

7 feed subscribers

(nur en la esperanta blogo)
El Correo de las Indias es el blog colectivo de los socios del
Grupo Cooperativo de las Indias
Gran Vía 48 - 48011 - Bilbao
F-83409656 (SIE) ~ F-85220861 (EAC) ~ F-95712659 (E) ~ G-84082569 (BIE)